حيل و خدعه‌ها بايد كرد كه خدعه در حرب محظور و مكروه نيست ، بلكه مقبول و مستحسن است . ديگر ، ممارست حرب كرده باشد و صاحب تجارب شده كه فوايد تجربه بسيار است . شرط هشتم آن است كه چون كسى در اثناى حرب به مبارزتى و شجاعتى از اقران و امثال ممتاز گردد ، در عطا و ثنا و حمد او ببايد افزود ، تا ديگران را نيز ميل هوادارى و جانسپارى شود . نهم ، در روز حرب از غفلت دور بايد بود كه بسيار بوده كه ظفر نزديك رسيده تا يك نفس غافل شده‌اند كار دگرگون شده . و اگر خصم هزيمت نمايد ، در پى ايشان نبايد رفت و از عقب ايشان نبايد فرستاد كه چندين واقع شده كه از آن لشكر بازگشته‌اند و آن فرستادگان را زده‌اند و قوّت يافته كه لشكر غالب را مغلوب ساخته‌اند . دهم ، و اگر كسى به حرب تو مىآيد و تو درصدد دفع اويى از دو بيرون نيست : يا طاقت و مقاومت او دارى ، يا نى ؟ اگر هست ، اولى آن است كه به هر نوع از انواع ، ابتدا به تدبيرى كه ممكن باشد او را از مقام دشمنى بايد گذرانيد و اگر اين صورت دست ندهد ، شرايط حرب ، چنان كه مذكور شد ، رعايت بايد نمود . و اگر طاقت مقاومت نيست ، جاسوس و ديده‌بان در كار بايد كرد و در محافظت راهها و بندها و استحكام قلعه‌ها و ذخيره نهادن تقصير نبايد نمود . و در طلب صلح بذل اموال و استعمال حيل و مكايد ضرور است و اگر دشمن صلح كند ، از صلح ابا نبايد نمود . و اصلا ستيزه و لجاج پيش نبايد گرفت ، چه [ 96 آ ] لجاج مذموم است و طالب صلح به آخر منصور و مظفّر گردد . » اسكندر اين سخنان را دستور العمل خود ساخته ، بناى جنگ و صلح بر اين نهاد . و چون حضرت مقدّس امام المتّقين و امير المؤمنين - غالب كلّ غالب - على بن ابى طالب عليه السّلام به اتّفاق خلق سرور شجاعان عالم و مقتداى پردلان بنى آدم است ، اشارهء اجماليه به ذكر شجاعت آن حضرت نموده ، اختتام فصل شجاعت به اين مىشود و اين را زينت اين كتاب مىگرداند : حروبى كه در زمان حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله واقع شده در همه اثر مردانگى آن حضرت كمال ظهور داشته و آثار فتح و ظفر همه‌جا از تأثير شمشير آن حضرت بوده و اعلاى